I. Tempus absolutum verum & Mathematicum, in se & natura sua absq; relatione ad externum quodvis, æquabiliter fluit, alioq; nomine dicitur Duratio; relativum apparens & vulgare est sensibilis & externa quævis Durationis per motum mensura, (seu accurata seu inæquabilis) qua vulgus vice veri temporis utitur; ut Hora, Dies, Mensis, Annus.
II. El espacio absoluto, por su naturaleza y sin relación con ninguna entidad externa, permanece siempre similar e inmóvil; el espacio relativo es cualquier medida o dimensión móvil de este espacio, la cual es definida por nuestros sentidos a partir de su situación respecto a los cuerpos, y es tomado por el vulgo como el espacio inmóvil: como la dimensión de un espacio subterráneo, aéreo o celestial definida por su situación respecto a la Tierra.
El espacio absoluto y el relativo son iguales en especie y magnitud, pero no permanecen siempre idénticos en número. Pues si la Tierra, por ejemplo, se mueve, el espacio de nuestro aire, que relativa y respecto a la Tierra permanece siempre el mismo, será ahora una parte del espacio absoluto hacia la cual el aire transita, ahora otra parte de él, y así se mutará perpetuamente en sentido absoluto.
III. Locus est pars spatii quam corpus occupat, estq; pro Page 6 ratione spatii vel absolutus vel relativus. Partem dico spatii, non situm corporis vel superficiem ambientem. Nam solidorum æqualium æquales semper sunt loci; Superficies autem ob dissimilitudinem figurarum ut plurimum inæquales sunt; situs vero proprie loquendo quantitatem non habent, neq; tam sunt loca quam affectiones locorum. Motus totius idem est cum summa motuum partium, hoc est, translatio totius de ipsius loco eadem cum summa translationum partium de locis suis, adeoq; locus totius idem cum summa locorum partium, & propterea internus & in corpore toto.
IV. Motus absolutus est translatio corporis de loco absoluto in locum absolutum, relativus de relativo in relativo. Sic in Navi quæ velis passis fertur, relativus corporis locus est navis regio illa in qua corpus versatur, seu cavitatis totius pars illa quam corpus implet, quæq; adeo movetur una cum Navi; & Quies relativa est permansio corporis in eadem illa navis regione vel parte cavitatis.
At Quies vera est permansio corporis in eadem parte spatii illius immoti in qua Navis ipsa una cum cavitate sua & contentis universis movetur.
Unde si Terra vere quiescit, corpus quod relative quiescit in Navi, movebitur vere et absolute ea cum Velocitate qua Navis movetur in Terra.
Sin Terra etiam movetur, orietur verus et absolutus corporis motus partim ex Terræ motu vero in spatio immoto, partim ex Navis motu relativo in Terra; et si corpus etiam movetur relative in Navi, orietur verus ejus motus partim ex vero motu Terræ in spatio immoto, partim ex relativis motibus tum Navis in Terra, tum corporis in Navi, et ex his motibus relativis orietur corporis motus relativus in Terra.
De manera que si aquella parte de la Tierra donde se encuentra el Barco se moviese verdaderamente hacia el Oriente, con una velocidad de 10010 partes, y el Barco fuese llevado por las velas y el viento hacia el Occidente con una velocidad de diez partes, mientras que el marinero caminase por el Barco hacia el Oriente con una velocidad de una parte, el marinero se moverá verdadera y absolutamente en el espacio inmoble con 10001 partes de velocidad hacia el Oriente, y relativamente en la Tierra hacia el Occidente con nueve partes de velocidad.
Page 7