او همچنان به فکر انتشار یک روزنامه بود، اما بودجهای برای این منظور وجود نداشت. گزارشهایی مبنی بر قصد او برای انتشار روزنامه، توجه تعدادی از شخصیتها و گروهها را در برلین به خود جلب کرد. دانشجویان یهودی روس، به رهبری لئو موتسکین، و گروهی به نام «اسرائیل جوان» به سرپرستی هاینریش لووه حضور داشتند. کنفرانسی در ۶ و ۷ مارس ۱۸۹۷، به دعوت دکتر اوزیاس تون، ویلی بامبوس و ناتان بیرنبام برگزار شد. آنها گرد هم آمده بودند تا درباره یک روزنامه گفتگو کنند، اما در این نشست، نخستین کنگره صهیونیستی پایهگذاری شد. با پیشنهاد هرتصل برای برگزاری یک کنفرانس عمومی صهیونیستی در مونیخ موافقت شد. هرتصل در اطلاعیه مقدماتی برای فراخوان این کنفرانس یا کنگره گفت:
«مسئلهی یهود باید از حیطهی کنترل فردِ نیکوکار خارج شود. باید مجمعی ایجاد گردد که هر کس به نمایندگی از قوم یهود عمل میکند، در برابر آن حاضر شود و در قبال آن پاسخگو باشد.»
هر یک از ایدههای هرتزل با اعتراضات و هیجان عمومی مواجه میشد. این اعتراضات معمولاً توسط خود یهودیان آغاز میگشت. فراخوان برگزاری کنگره، خشم بسیاری را در محافل محافظهکار برانگیخت. خاخامهای آلمان نه تنها نسبت به برگزاری کنگره، بلکه نسبت به انتخاب مونیخ نیز اعتراض کردند.
جنجالهای پیرامون کنگره، هرتصل را متقاعد کرد که انتشار هفتهنامه «دی ولت» (Die Welt) را آغاز کند. نخستین شماره آن در ۴ ژوئن ۱۸۹۷ منتشر شد و هرتصل تأمین مالی آن را بر عهده گرفت. این نشریه پدیدهای نو در زندگی یهودیان بود. در واقع، این مجله ارگان رسمی کنگره محسوب میشد. «دی ولت» در تمام طول زندگی هرتصل، به عنوان تریبون ایدههای او عمل کرد. در ابتدا، هرتصل مقالات متعددی برای آن مینوشت. او گزارشهای هفتگی منظمی از تمامی فعالیتهای مرتبط با جنبش ارسال میکرد. او مسئولیت بسیاری از مقالات و یادداشتهای بدون امضا را بر عهده داشت. هرتصل تمامی جزئیات نشریه را هدایت میکرد، اگرچه از اینکه به عنوان سردبیر و ناشر رسمی آن شناخته شود، امتناع میورزید. حجم کاری که او در ماههای پیش از کنگره انجام داد، حیرتانگیز بود. او کاملاً غرق در تمامی جنبههای کنگره شده بود. آن مردِ قلم، خود را به عنوان مردِ عملی در تراز اول نشان داد.
در ۲۹ اوت ۱۸۹۷، نخستین کنگره صهیونیست نه در مونیخ، بلکه در بازل سوئیس تشکیل شد. اکثریت نمایندگان نخستین کنگره صهیونیست که از اقصی نقاط جهان به بازل