نمونهای جدیتر از پدیده تودهها را در جایی که مشغول کسب معاش هستند، ارائه میدهم. فرض کنید کسی بخواهد در خیابانهای شهری فریاد بزند: «هر کس حاضر است تمام
روز را در سرمای جانکاه زمستان، در گرمای عذابآور تابستان، در تالاری آهنین که از هر سو در معرض باد و بوران است بایستد، و در آنجا هر رهگذری را خطاب قرار دهد و به او کالاهای تجملی، یا ماهی، یا میوه عرضه کند، دو فلورین، یا چهار فرانک یا مبلغی مشابه دریافت خواهد کرد.»
چند نفر به تالار میرفتند؟ چند روز میتوانستند دوام بیاورند، آنگاه که گرسنگی آنها را به آنجا میکشاند؟ و اگر دوام میآوردند، چه انرژیای از خود نشان میدادند تا عابران را به خرید ماهی، میوه و کالاهای تجملی ترغیب کنند؟
ما به شیوهای دیگر دستبهکار خواهیم شد. در مکانهایی که تجارت در آنها رونق دارد، و ما این مکانها را آسانتر از هر کسی خواهیم یافت، چرا که خودمان تجارت را به هر سو که بخواهیم هدایت میکنیم، در این مکانها تالارهای بزرگی خواهیم ساخت و آنها را بازار مینامیم. این تالارها ممکن است از تالارهای پیشگفته، بدساختتر و ناسالمتر باشند، و با اینهمه مردم بهسوی آنها سرازیر خواهند شد. اما ما تمام تلاش خود را به کار خواهیم بست و آنها را بهتر و زیباتر از تالارهای نخستین خواهیم ساخت. و مردم، که ما به آنها هیچ وعدهای ندادهایم، چرا که نمیتوانیم بدون فریب دادنشان وعدهای بدهیم، این تاجرانِ ممتاز و تیزبین، با شادمانی، پرشورترین مراودات تجاری را پدید خواهند آورد. آنها خستگیناپذیر برای خریداران سخنرانی خواهند کرد؛ سر پا خواهند ایستاد و بهندرت به فکر خستگی خواهند افتاد. آنها سپیدهدمان با شتاب راهی خواهند شد تا نخستین کسانی باشند که در محل حاضر میشوند؛ آنها اتحادیهها، کارتلها و هر چیز دیگری تشکیل خواهند داد تا کسب روزی را بیوقفه ادامه دهند. و اگر در پایان روز دریابند که تمام تلاش سختشان تنها ۱ فلورین، ۵۰ کروتزر، یا ۳ فرانک، یا چیزی در همین حدود عایدشان کرده است، باز هم با امید به روز بعد چشم خواهند دوخت، روزی که شاید بختِ یاریرسانتری برایشان به همراه داشته باشد.
ما به آنها امید بخشیدهایم.
آیا کسی میپرسد که این تقاضایی که بازار را میآفریند، از کجا میآید؟ آیا واقعاً لازم است دوباره به آنها گفت؟
من خاطرنشان کردم که به واسطهٔ سیستم «کمک از طریق کار» (Assistance par le Travail)، بازدهی میتواند پانزده برابر شود. یک میلیون، پانزده میلیون تولید خواهد