«دولت یهود» را باید یکی از مجموعهکتابهایی دانست که با تفاوتهایی بر سر یک موضوع واحد، توسط همان نویسنده نگاشته شدهاند. نخستین آنها «گتوی جدید» (۱۸۹۴) بود؛ نمایشنامهای که به زندگی اجتماعی طبقه مرفه یهودیان در وین میپرداخت. سپس «خطابه به روچیلدها» آمد که یادداشتی شامل پیشنهادی به خیرین یهودی بود. «دولت یهود» سومین تلاش ذهنی مشوش بود که میان طرحریزی یک آرمانشهر یا یک رساله در نوسان بود و راهحل سیاسی مسئله یهود را در بر داشت. آخرین روایت از آن موضوع اصلی، رمان «سرزمین کهن-نو» (آلتنویلند) بود. او در اینجا سرزمین موعود را آنگونه که ممکن است بیست سال پس از آغاز جنبش صهیونیستی باشد، به تصویر کشید.
در فواصل این کارها، او در صحنهی پرشور کنگرههای صهیونیستی نقشآفرینی میکرد. او به شاهزادگان و وابستگانشان تقرب میجست. او در سازماندهی «تراست استعماری یهود» و «صندوق ملی یهود» پیشگام بود. او سخنرانیهای سیاسی ایراد میکرد و به مجادلات سیاسی میپرداخت.
او نگارش «یادداشتهای روزانه» خود را پس از نوشتن «دولت یهود» آغاز کرد. تمام شخصیت او در آن کتابِ شگفتانگیز بازتاب یافته است. در آنجا، شما ایدههای او را در فرایندِ شفافشدن میبینید. در آنجا، واکنشهای تند او را میبینید؛ بازتابِ امیدها، ناامیدیها، و چرخشهایش از مواضعِ غیرقابلدفاع به مواضعی که پس از شکست ممکن بودند. در آنجا، تحلیلِ نافذِ او را از چهرههای صحنهی صهیونیسم که ناچار بود به آنها تکیه کند، میخوانید. در آنجا، وادار میشوید تردیدهای او و هراسش از مرگ را حس کنید. او در اوج زندگی، خود را در محاصرهی «سایهی مرگ» میدید. در آنجا، دلیلِ شتابِ عظیم او را مییابید؛ اینکه چرا تا این حد مشتاق بود که دستکم بخشی از واقعیتِ عملی را برای مردم یهود به ارمغان بیاورد، حتی اگر این کار مستلزمِ انحرافی از سرزمینی بود که روزبهروز بیشتر به بخشی از امیدها و آرزوهایش بدل میشد.
«یادداشتهای روزانه» بیپروا و بیتکلفاند. آنها با شتاب و در اوج هیجان لحظه نوشته شدهاند. این یادداشتها، شکلگیری شخصیت بزرگی را آشکار میکنند که تنها گوشهای از خود را در «دولت یهود» نمایان کرده بود. آنها نویسنده را در حال تکامل به عنوان قهرمانِ افسانهای بزرگ و ماندگار نشان میدهند. آن جزوه، یکی از فصلهای داستانِ تلاش اوست برای دستیابی به آنچه مردمش در دو هزار سال نتوانسته بودند به آن دست یابند، آن هم تنها در هشت سال. او جانش را برای نوشتن آن داد.